Każda z nas ma swój kurs. My dodajemy światła i wiatru w żagle

Córka tykocińskiego rabina, biegle władała hebrajskim i studiowała literaturę talmudyczną oraz filozoficzną. Napisała „Meneket Rywka" — poradnik dla kobiet o wychowaniu dzieci i mądrym życiu, uznawany za pierwszą książkę napisaną w jidysz przez kobietę. Jej dziełem zachwycali się uczeni jeszcze sto lat po jej śmierci.

Co z niej bierzemy: wiedza nie pyta o epokę ani o płeć. Pisz swoją historię, nawet jeśli nikt przed Tobą tego nie robił.

Po śmierci męża, hetmana Branickiego, przez trzydzieści lat samodzielnie zarządzała ogromnymi dobrami i dbała o rozwój Białegostoku — „Wersalu Północy". Troszczyła się o szkoły i prowadziła imponującą bibliotekę, którą rozwijała według własnych, śmiałych wyborów. Energiczna i światła — tak pisali o niej historycy.

Co z niej bierzemy: zarządzanie to nie kwestia tytułu, tylko kompetencji. I że warto inwestować w swoją głowę — biblioteka zawsze procentuje.

Owdowiawszy, odziedziczyła 11 miast i ponad sto wsi — w ruinie i z górą długów. Zamiast się poddać, samodzielnie przekształciła swoje dobra w najlepiej zarządzane majątki Rzeczypospolitej, a Siemiatycze, gdzie rezydowała, przeżywały złoty wiek. Spisała słynne „Ustawy powszechne dla dóbr moich rządców", stworzyła najlepiej wyposażony w kraju gabinet historii naturalnej, a w sprawach ekonomii radził się jej sam król.

Co z niej bierzemy: kryzys to nie wyrok, tylko punkt startu. Wiedza, plan i konsekwencja potrafią odbudować nawet imperium w ruinie.

Urodzona w Suwałkach Aleksandra ze Szczerbińskich zaangażowała się w działalność niepodległościową jako młoda kobieta — przewoziła broń, dokumenty i pieniądze, ryzykując życiem na długo zanim ktokolwiek słyszał o jej przyszłym mężu, Józefie Piłsudskim. Za zasługi własne, nie cudze, otrzymała Order Virtuti Militari, a po wojnie działała społecznie na rzecz kobiet i sierot.

Co z niej bierzemy: sprawczość nie czeka na sprzyjające czasy. I że własne dokonania mówią głośniej niż czyjekolwiek nazwisko.

Studiowała malarstwo w Monachium i Paryżu, przyjaźniła się z Marią Skłodowską-Curie. Mogła żyć w wielkim świecie — wróciła na Podlasie i w 1913 roku z własnych środków założyła w Krzyżewie pierwszą szkołę rolniczą w regionie, sama jeżdżąc po wsiach, by zwerbować pierwszych uczniów. Szkoła jej imienia działa do dziś — kilkanaście kilometrów od naszej siedziby.

Co z niej bierzemy: wielkie rzeczy robi się także — a może przede wszystkim — lokalnie. „Moim dzieckiem jest moja szkoła", mówiła. Twoim może być Twój projekt.

Białostoczanka z wyboru — po dyplomie Uniwersytetu Warszawskiego odrzuciła karierę akademicką i pojechała leczyć dzieci do Białegostoku. Dzieci z ubogich rodzin przyjmowała za darmo. W czasie wojny kierowała Wojskową Służbą Kobiet AK, a uwięziona w obozach koncentracyjnych nadal leczyła i chroniła współwięźniarki. Po wojnie organizowała białostocką pediatrię niemal od zera. W plebiscycie na stulecie niepodległości Białegostoku uznano ją za „Człowieka stulecia".

Co z niej bierzemy: pomaganie to nie zawód, tylko postawa. A jedna zdeterminowana kobieta potrafi zbudować system, z którego korzystają pokolenia.

Dzieciństwo i młodość spędziła w Łomży, z którą czuła się związana przez całe życie — to ona uczyniła nieoficjalnym hymnem miasta piosenkę „My z Łomży". Aktorka i artystka kabaretowa w wielkich kapeluszach, przez ćwierć wieku bawiła całą Polskę, występując na scenach, w radiu i w ponad dwudziestu filmach. Dziś na łomżyńskim Starym Rynku siedzi na swojej ławeczce z brązu.

Co z niej bierzemy: humor to też supermoc. Można być wierną małemu miastu i jednocześnie podbić cały kraj.

Urodzona w Sokołowie Podlaskim paleobiolożka, która w latach 60. organizowała i prowadziła polsko-mongolskie wyprawy na pustynię Gobi — jej ekipa wydobyła dziesiątki ton skamieniałości, w tym słynne walczące dinozaury. Pierwsza kobieta we władzach Międzynarodowej Unii Nauk Geologicznych. Jej imieniem nazwano prehistoryczne gatunki, a za ratowanie ludzi w czasie wojny otrzymała tytuł Sprawiedliwej wśród Narodów Świata.

Co z niej bierzemy: marzenia nie mają adresu. Z podlaskiego miasteczka można poprowadzić wyprawy, o których pisze cały naukowy świat.

Urodzona we wsi na skraju Puszczy Białowieskiej, jako nastolatka została sanitariuszką podziemia niepodległościowego — opatrywała rannych niezależnie od tego, po której stronie walczyli. Aresztowana i skazana przez komunistyczny sąd, do końca nie wydała nikogo. W grypsie z celi napisała słowa, które zna dziś cała Polska: „Powiedzcie mojej babci, że zachowałam się jak trzeba".

Co z niej bierzemy: wierność własnym wartościom nie ma metryki. Czasem największą siłą jest po prostu nie zdradzić siebie.

Pochodziła ze słynnego krakowskiego rodu artystów, ale wybrała własną drogę: naukę i las. Przez ponad trzydzieści lat mieszkała w leśniczówce Dziedzinka w głębi Puszczy Białowieskiej, badała zachowania zwierząt i jak nikt potrafiła opowiadać o przyrodzie — jej radiowych gawęd słuchała cała Polska.

Co z niej bierzemy: nie musisz pasować do cudzego scenariusza. Życie zaprojektowane po swojemu to nie fanaberia — to odwaga.

Pierwsze sportowe kroki stawiała w Bielsku Podlaskim, a doszła na sam szczyt: halowe mistrzostwo świata, start na igrzyskach olimpijskich w Rio de Janeiro, rekord Polski ustanowiony poprzeczką zawieszoną na dwóch metrach. Przełom przyszedł po latach systematycznej pracy — gdy pobiła rekord kraju sprzed 29 lat, nikt już nie pytał, skąd jest. Wszyscy pytali, jak to zrobiła.

Co z niej bierzemy: poprzeczkę zawsze można zawiesić wyżej. Wielkie wyniki to suma małych, codziennych treningów.

Białostocka wokalistka i multiinstrumentalistka, która z wielokulturowości rodzinnego regionu uczyniła swój artystyczny znak rozpoznawczy — śpiewa w językach narodów zamieszkujących Podlasie, od polskiego i białoruskiego po jidysz i tatarskie tradycje. Na płycie „Jidyszland" sięgnęła m.in. po teksty Rywki Tiktiner — i tak XVI-wieczna uczona z Tykocina znów przemówiła, czterysta lat później.

Co z niej bierzemy: korzenie to nie balast, tylko kapitał. To, co lokalne i „nasze", potrafi poruszyć ludzi na całym świecie.